มโนราห์
 
โนราโรงครูท่าแค
 

โนราโรงครูท่าแค

ลักษณะ
    โนราโรงครู หมายถึงโนราที่แสดงเพื่อประกอบพิธีเชิญโรงครู หรือบรรพบุรุษโนรามายังโรงพิธี เพื่อรับการเซ่นสังเวย รับของแก้บน และเพื่อครอบเทริด หรือผูกผ้าใหญ่แก่โนรารุ่นใหม่
    ในสมัยปัจจุบันโนราโรงครูยังกระทำกันอยู่ทั่วไปในภาคใต้โดยเฉพาะแถบจังหวัดนครศรีธรรมราช ตรัง พัทลุง และสงขลา แต่โนราโรงครูที่สำคัญและน่าสนใจยิ่งคือ โนราโรงครูวัดท่าแค ตำบลท่าแค อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง

ความสำคัญ
    โนราโรงครูวัดท่าแค มีความมุ่งหมายในการจัดเพื่อให้ครูหมอโนรา หรือตายายโนราทั้งหมดมาร่วมชุมนุมกัน เพราะชาวบ้านเชื่อว่า บ้านท่าแคเป็นแหล่งกำเนิดโนรา และเป็นแหล่งสถิตหรือพำนักของครูโนรา จึงทำให้โนราโรงครูวัดท่าแคมีรูปแบบและขั้นตอนพิธีกรรม แตกต่างไปจากโนราโรงครูทั่วไป
พิธีกรรม
    การจัดพิธีกรรมโนราโรงครูวัดท่าแค เริ่มตั้งแต่การไหว้พระภูมิโรงพิธีพระ แล้วเข้าโรงในวันแรกซึ่งเป็นวันพุธตอนเย็น จากนั้นจึงทำพิธีเบิกโรง ลงโรง กาศครู เชิญครู กราบครู โนราใหญ่รำถวายครู จับบทตั้งเมือง การรำทั่วไป วันที่สองซึ่งเป็นวันพฤหัสบดีถือเป็นพิธีใหญ่ เริ่มตั้งแต่ ลงโรง กาศโรง เชิญครู เอาผ้าหุ้มต้นโพธิ์ที่เชื่อกันว่าเป็นที่เผาศพและฝังกระดูกของขุนศรีศรัทธา เซ่นไหว้ครูหมอตายายโนราทั่วไป รำถวายครู การรำสอดเครื่องสอดกำไล ทำพิธีตัดจุก ทำพิธีครอบเทริด หรือผูกผ้าใหญ่ พิธีแก้บนด้วยการรำถวายครูและออกพราน พิธีผูกผ้าปล่อย การรำทั่วไปในเวลากลางคืน ส่วนวันที่สาม เริ่มตั้งแต่ลงโรง กาศครู เชิญครู การรำทั่วไป รำบทสิบสองเพลง สิบสองบท เหยียบเสน ตัดผมผีช่อ รำบทคล้องหงส์ รำบทแทงเข้ เป็นอันเสร็จพิธี



สาระ
    โนราโรงครูวัดท่าแค มีรูปแบบและขั้นตอนพิธีกรรมที่เป็นของตนเอง แตกต่างไปจากโนราโรงครูที่ อื่น ๆ เช่น มีการทำพิธีไหว้พระภูมิ และประกอบพิธีทางพุทธศาสนาก่อนนำคณะโนราเข้าโรงเพื่อประกอบพิธี และไม่ต้องทำพิธีเชิญครูเข้าทรง ทำพิธีส่งครูหรือมีการตัดเหฺมฺรย เมื่อเสร็จพิธีอย่างโนราโรงครูทั่วไป เพราะเชื่อว่าวัดท่าแค เป็นที่อยู่ของครูโนรา หากทำพิธีตัดเหฺมฺรย เมื่อเสร็จพิธีเท่ากับทำพิธีตัดขาดจากครู พิธีกรรมโนราโรงครูวัดท่าแคจึงสิ้นสุดหลังจากทำพิธีแทงเข้ ในวันที่ ๓ ซึ่งเป็นวันศุกร์

ประวัติโนรา
เครื่องแต่งกายโนรา
เครื่องดนตรีโนรา
องค์ประกอบการแสดงโนรา
โนราโรงแข่ง

ท่ารำ
รำท่าสิบสอง
รำท่าครูสอน
รำท่าสอนรำ
รำคล้องหงส์
รำแทงเข้
รำเฆี่ยนพราย
สรุปท่ารำโนรา

พิธีกรรม
โนราโรงครู
พิธีผูกผ้าใหญ่หรือพิธีแต่งพอกของโนรา

บทกลอน
คำกาศครู
คำเชิญครู
ตำนานมโนราห์
บทสีโต
กำพรัดของโบราณ
เพลงไหว้ครู
เพลงโทนเพลงทับ
เพลงยั่วทับ

ประวัติศิลปิน
ขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา)
โนราเติม เมืองตรัง

วิดีทัศน์
พิธีรำคล้องหงส์
พิธีรำแทงเข้ (จระเข้)

ร่วมอนุรักษ์มรดกใต้


 
 
   
ข้อมูล : สารานุกรมวัฒนธรรมภาคใต้ มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ พ.ศ.๒๕๒๙ ภาพ : มรดกไทย