มโนราห์
 
พิธีผูกผ้าใหญ่หรือพิธีแต่งพอกของโนรา
 

พิธีนี้เขียนจากคำบอกเล่าของขุนอุปถัมภ์นรากรและคณะ

     พิธีแต่งพอกหรือผูกผ้าใหญ่ ทำพิธีเช่นเดียวกันกับเข้าโรงครู แต่โรงครูไม่ต้องมีพระ นอกนั้นพิธีต่างๆ ทำเหมือนกัน การทำพิธีแต่งพอกหรือผูกผ้าใหญ่เป็นพิธีไหว้ครู ครอบเทริดให้กับโนราที่ได้ฝึกหัดและรำได้เป็นอย่างดีแล้ว ซึ่งภาษากลางเรียกว่า ครอบมือ
     ผู้เข้าพิธีทุกคนแต่งตัวโนรา แต่แต่งมากพอกผ้าเข้ามากกว่าแต่งตามปกติคือมีผ้าพับและพอกไว้นอกผ้านุ่งธรรมดาอีก ๑ ผืน แล้วยังมี "ห่อพอก" ซึ่งทำกับผ้าสีหรือผ้ามีลวดลายก็ได้ ขมวดเป็นปม ๒ ข้าง ผูกไว้ข้างสะเอว ห่อพอกเดิมเคยทำเป็นหมอนยัดนุ่นไว้ ขนาดเดียวกับห่อทุเรียนกวนหรือทุเรียนเคี่ยว ห่อพอกหรือผ้าพอกน่าจะเป็นเครื่องแต่งตัวหรือที่เก็บเครื่องแต่งตัวในสมัยก่อน แล้วจำลองลงมาให้เล็กลงเพื่อสะดวกในการผูกไว้กับเอว เพราะตามธรรมดาโนราเมื่อออกโรงแสดงแล้วก็มักมี "ห่อพาย" ด้วยเดินทางไปแสดง ณ ที่ไกลๆ แล้วเดินทางกันไปเรื่อยๆ ที่เข้าใจเช่นนั้น เพราะได้เห็นจากเครื่องแต่งตัวพราน พรานจะมีย่ามที่เรียกว่า "ห่อพาย" ในห่อพายนั้นมีเคย (กะปิ) ขี้หมิ้น (ขมิ้น) ดีปลี (พริกขี้หนู) สาร (ข้าวสาร) และเงินไปด้วย เพราะมีการเดินทางอยู่เสมอ ฉะนั้น ห่อพอกก็น่าจะเป็นเช่นเดียวกัน
     พีธีที่ข้าพเจ้าจะเขียนเล่าให้ท่านได้อ่านต่อไปนี้เป็นพิธีที่ข้าพเจ้าได้เห็นจากการทำพิธีไหว้ครู แต่งพอกผูกผ้าใหญ่ ซึ่งขุนอุปถัมภ์นรากรได้จัดทำเพื่อครอบเทริดให้นักศึกษาวิทยาลัยครูสงขลา เมื่อวันที่ ๕ ธ.ค.๑๗ ผิดถูกอย่างไรขออภัยด้วย

เริ่มพิธี

พิธีพระ
    ประธานโนราจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย ขอศีล อาราธนาพระปริต พระสวดมงคลจนตัดด้ายสายสิญจน์ (ด้ายสายสิญจน์ต่อจากเทริดที่แขวนอยู่ข้างบน ด้ายนี้เป็นมงคล โนรามักจะนำไปพันที่บนเทริด) ทำพิธีจนพระชยันโต

พิธีทางไหว้ครูโนรา
    ผู้ไหว้นำดอกไม้ธูปเทียนมาไหว้ครู บูชาครู แล้วรำถวายไปตามลำดับต่อไปนี้
- สรรเสริญคุณครู
- สรรเสริญคุณมารดา
- คำเชิญครู
- เซ่น
- เชิญครูหมอ
- รำถวาย
- รำท่าครูสอน
- ท่าสอนรำ
- ท่าประถม
- ตั้งเมือง
- ช้าพระยาหงส์
- จับบทสิบสอง
- เชิด-ตัดเหมรย


เทริด ๙ ยอด (ครูโนรา)


นัก (ที่นั่งของครูโนรา) พร้อมเครื่องเซ่น


หย่อนเทริดเพื่อครอบให้กับโนราที่ฝึกรำจนเก่งแล้ว


เมื่อพิธีทางพระเสร็จพระก็จะหย่อนเทริดลง เพื่อครอบให้โนราใหม่
โดยมีครูโนราคอยช่วย และ ทำพิธีตัดด้ายสายสิญจน์

ประวัติโนราห์
เครื่องแต่งกายโนราห์
เครื่องดนตรีโนรา
องค์ประกอบการแสดงโนราห์
โนราห์โรงแข่ง
การออกพราน
ท่ารำโนรา ๘๓ ท่า

ท่ารำเฉพาะอย่าง
รำท่าสิบสอง
รำท่าครูสอน
รำท่าสอนรำ
รำท่าปฐมพรหมสี่หน้า
รำคล้องหงส์
รำแทงเข้
รำเฆี่ยนพราย

พิธีกรรม
โนราห์โรงครู
โนราห์โรงครูท่าแค
พิธีผูกผ้าใหญ่หรือพิธีแต่งพอกของโนราห์

บทกลอน
คำกาศครู
ตำนานมโนราห์
บทร้องประกอบท่ารำ
กำพรัดของโบราณ
เพลงโทนเพลงทับ

ประวัติศิลปิน
ขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา)
โนราห์ยก ชูบัว
โนราห์เติม เมืองตรัง

วิดีทัศน์
รำมโนราห์ (คณะวานิสา ดาราศิลป์)
รำประถมโบราณ (คณะวานิสา ดาราศิลป์)
พิธีรำคล้องหงส์ (รำโนราห์โรงครูท่าแค)
พิธีรำแทงเข้ (รำโนราห์โรงครูท่าแค)

โสตทัศน์
มโนราห์หนูพร้อม
มโนราห์ช่อทิพย์ รวงทอง
มโนราห์สำเนาน้อย

ขอขอบคุณ

    มโนราห์ คณะพร้อมน้อย ชวนชม จ.พัทลุง
โทรศัพท์.๐๗๔-๖๘๒๑๔๘

ร่วมอนุรักษ์มรดกใต้

สิริยา คอสเมติคส์

 
 
   
จากหนังสือ ประวัติโนรา โดย อ.ภิญโญ จิตธรรม อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ขุนอุปถัมภ์นรากร ๒๗ กันยายน ๒๕๒๗