มโนราห์
 
รำท่าสิบสอง (ท่าครู)
 

คำกลอนสำหรับรำท่าสิบสอง
(นายหีด บุญหนูกลับ ผู้แต่ง)

ท่าที่หนึ่งประนมมือขึ้นตรงหน้า
ไหว้พ่อแม่ที่มาอย่าเย้ยสรวล
ท่าที่สองจีบไว้ข้างอย่างกระบวน
ที่สามเลื่อนเปลี่ยนมือขวาซัดท่ารำ
ท่าท่าสี่จีบไว้ข้างวางเพียงเอว
เปลี่ยนมือเร็วท่าที่ห้าดูน่าขำ
ท่าที่หกจีบไว้หลังตั้งประจำ
เปลี่ยนมือรำท่าที่เจ็ดขึ้นให้เด็ดดี
ท่าที่แปดจีบไว้ข้างวางเพียงบ่า
เปลี่ยนมือขวาซัดไว้ให้เข้าที่
สี่สิบจีบขึ้นเหมอ (เสมอ) หน้าให้ท่าพอดี
สิบเอ็ดมีเปลี่ยนมือรำทำตามครู
ท่าสิบสองเขาควายซัดให้เป็นวง
จุดประสงค์เครื่องหมายไว้เพียงหู
รำท่าสิบสองให้พี่น้องดู
ได้ทำตามครูสอนแต่ก่อนกาล
แล้วรำท่าแม่ลายขยายท่า
ตามโนราแบบศิลป์ในถิ่นฐาน
ได้รำตามครูสอนแต่ก่อนกาล
แบบโบราณศิลป์ใช้ปักษ์ใต้ไทย


ท่าที่หนึ่ง


ท่าที่สอง


ท่าที่สาม


ท่าที่สี่ ท่าที่ห้า


ท่าที่หก


ท่าที่เจ็ด


ท่าที่แปด


ท่าที่เก้า


ท่าที่สิบ


ท่าที่สิบเอ็ด


ท่าที่สิบสอง
         

ประวัติโนรา
เครื่องแต่งกายโนรา
เครื่องดนตรีโนรา
องค์ประกอบการแสดงโนรา
โนราโรงแข่ง
การออกพราน
ท่ารำโนรา ๘๓ ท่า

ท่ารำเฉพาะอย่าง
รำท่าสิบสอง
รำท่าครูสอน
รำท่าสอนรำ
รำท่าปฐมพรหมสี่หน้า
รำคล้องหงส์
รำแทงเข้
รำเฆี่ยนพราย

พิธีกรรม
โนราโรงครู
โนราโรงครูท่าแค
พิธีผูกผ้าใหญ่หรือพิธีแต่งพอกของโนรา

บทกลอน
คำกาศครู
ตำนานมโนราห์
บทร้องประกอบท่ารำ
กำพรัดของโบราณ
เพลงโทนเพลงทับ

ประวัติศิลปิน
ขุนอุปถัมภ์นรากร (พุ่ม เทวา)
โนรายก ชูบัว
โนราเติม เมืองตรัง

วิดีทัศน์
รำประถมโบราณ (คณะวานิสา ดาราศิลป์)
พิธีรำคล้องหงส์ (รำโนราโรงครูท่าแค)
พิธีรำแทงเข้ (รำโนราโรงครูท่าแค)

ร่วมอนุรักษ์มรดกใต้
สิริยา คอสเมติคส์

 
 
   
จากหนังสือ ประวัติโนรา โดย อ.ภิญโญ จิตธรรม อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ ขุนอุปถัมภ์นรากร ๒๗ กันยายน ๒๕๒๗